Welke borstel past bij welke vacht?
Wie weleens tussen de honden- en kattenborstels heeft gekeken, weet het: er is nogal wat keuze. Slickers, kammen, harken, rubberen borstels… en dan zijn er ook nog verschillende maten en uitvoeringen. Maar welke heb je nou eigenlijk nodig voor jouw hond of kat?
Dat hangt vooral af van de vacht. Een korte, gladde vacht heeft namelijk iets heel anders nodig dan een lange, dikke of krullende vacht. Ook de aanwezigheid van ondervacht, hoeveel je dier verhaart en of er snel klitten ontstaan spelen mee.
En dan hebben we het nog niet eens over katten gehad. Ook daar zit veel verschil tussen. Een kortharige kat die vooral wat losse haren verliest, vraagt om een andere aanpak dan een langharige kat waarbij je klitten wilt voorkomen.
In deze blog neem ik je daarom mee langs verschillende soorten vachten, borstels en kammen. Niet om je met nóg meer keuze op te zadelen, maar juist zodat je straks beter begrijpt waarom je voor het ene hulpmiddel kiest en het andere lekker kunt laten liggen.
🐾 Pawfact: Wist je dat een hond of kat met een korte vacht óók een flinke ondervacht kan hebben? Aan de lengte van de haren kun je dus niet altijd zien hoeveel vacht er eigenlijk onder die bovenste laag verstopt zit.
Eerst even naar de vacht kijken
Voordat je een borstel of kam kiest, is het handig om eerst naar de vacht van je hond of kat te kijken. En nee, je hoeft daarvoor echt geen vachtspecialist te zijn.
Kijk bijvoorbeeld naar de lengte van de haren, maar ook naar hoe de vacht aanvoelt. Is hij glad en kort, juist dik en pluizig, lang, krullend of misschien wat ruwer? En als je met je vingers door de vacht gaat: voel je onder de bovenste haren nog een zachtere, wollige laag? Dat is de ondervacht.
Die verschillen bepalen voor een groot deel welk hulpmiddel prettig werkt. Een borstel die makkelijk door een korte, gladde vacht gaat, komt bijvoorbeeld misschien nauwelijks door een dikke dubbele vacht heen. En andersom kan een hulpmiddel dat bedoeld is om door een flinke ondervacht te werken veel te grof zijn voor een dunne, fijne vacht.
Bij katten geldt precies hetzelfde. Ook daar zijn er korte, lange, fijne en heel volle vachten en kan er onder de zichtbare haren een zachte ondervacht zitten.
Bij Femi-tip 🤎: Weet je niet goed welk vachttype jouw hond of kat heeft? Kijk dan niet alleen naar het ras. Voel en bekijk vooral de vacht van jouw eigen dier. Binnen een ras of kruising kan de vacht namelijk ook verschillen.
De slickerborstel
Een slickerborstel herken je aan de vele fijne metalen pinnetjes die dicht bij elkaar staan. Hij
wordt veel gebruikt bij honden én katten met wat meer, langere of vollere vacht. Denk bijvoorbeeld aan langere en halflange vachten, maar ook aan veel krullende of wollige vachten.
Met een slicker kun je losse haren uit de vacht halen en kleine klitten voorzichtig uitwerken. Bij een vollere vacht kan hij ook helpen om laag voor laag door de vacht te werken, in plaats van alleen de bovenkant netjes te borstelen.
Maar een slicker is niet automatisch voor iedere vacht de beste keuze. Bij een heel korte, gladde of dunne vacht kunnen de metalen pinnetjes bijvoorbeeld onprettig over de huid gaan. En harder drukken omdat je ergens niet goed doorheen komt, werkt juist averechts.
Bij Femi-tip 🤎: Laat de borstel het werk doen. Borstel rustig en zonder veel druk. Kom je een klit tegen? Ga daar dan niet steeds harder overheen. Werk voorzichtig in kleine stukjes of kijk eerst of een ander hulpmiddel geschikter is.
Bij Bij Femi vind je slickerborstels in S, M en L. Welke maat prettig is, hangt niet alleen af van hoe groot je dier is, maar ook van welk stukje van de vacht je verzorgt. Een kleinere borstel kan bijvoorbeeld juist handig zijn op kleinere of lastig bereikbare plekken.
De universeelborstel
Een borstel met metalen pinnen die wat verder uit elkaar staan kan prettig zijn voor het regelmatig doorborstelen en netjes houden van de vacht. Vooral bij veel halflange en langere vachten kan zo'n borstel helpen om losse haren mee te nemen en de haren rustig van elkaar te houden.
Heb je te maken met een flinke ondervacht, stevige klitten of vervilting? Dan is alleen doorborstelen meestal niet voldoende. Een vacht kan er aan de bovenkant prachtig uitzien terwijl er dichter bij de huid toch nog klitten verstopt zitten.
Daarom is het bij langere en vollere vachten slim om na het borstelen ook met je vingers of een kam te controleren of je echt door de hele vacht heen kunt.
Bij Bij Femi vind je hiervoor de Universeelborstel 12 mm.
De metalen kam
Een metalen kam lijkt misschien wat simpel naast al die verschillende borstels, maar hij is juist een heel handig hulpmiddel. Vooral bij halflange en lange vachten en bij vachten die gemakkelijk klitten, kun je ermee controleren of je na het borstelen écht door de hele vacht heen komt.
Waar een borstel soms vooral mooi over de bovenste laag gaat, merk je met een kam sneller wanneer er dieper in de vacht nog een klit of knoopje verstopt zit.
Komt de kam ergens niet soepel doorheen? Trek hem dan niet met kracht verder. Zo'n plek kun je beter rustig en in kleine stukjes uitwerken.
Een kam is ook handig op kleinere plekken waar je nauwkeurig wilt werken, bijvoorbeeld achter de oren of rond de poten. Ook bij halflang- en langharige katten kan een metalen kam heel nuttig zijn om de vacht goed te controleren en beginnende klitten op tijd te ontdekken.
Bij Femi-tip 🤎: Borstel eerst rustig de vacht en gebruik de kam daarna als een soort controle. Glijdt hij zonder trekken door de vacht? Mooi! Blijft hij ergens hangen, dan weet je dat dat stukje nog wat extra aandacht nodig heeft.
Bij Bij Femi vind je hiervoor de Metalen kam.
De ondervachthark
Een ondervachthark is vooral handig wanneer je losse haren wat dieper uit een volle vacht wilt verwijderen. Bij dieren met een dubbele vacht zit onder de bovenvacht een zachtere, vaak wat wollige ondervacht. Zeker tijdens de rui kan daar behoorlijk wat haar uit loskomen.
Met een passende hark kun je die loszittende haren rustig uit de vacht halen in plaats van alleen over de bovenste laag te borstelen.
Maar ook hierbij geldt: blijf niet eindeloos doorgaan alleen omdat er nog haar uitkomt. Meer borstelen is niet automatisch beter. Het doel is om de vacht goed te verzorgen en losse haren te verwijderen, niet om tijdens iedere borstelbeurt zo veel mogelijk haar uit je dier te krijgen.
Bij Bij Femi vind je de Hark tweezijdig getand. Die heb ik bewust opgenomen als onderdeel van de selectie voor het verzorgen en verwijderen van losse haren.
Bij Femi-tip 🤎: Kijk tijdens het borstelen niet alleen naar de hoeveelheid haar die uit de vacht komt. Kijk ook naar de huid en naar je dier. Vachtverzorging hoort geen wedstrijd te zijn om wie de grootste berg haar kan verzamelen.
Andere soorten borstels
Naast de borstels, kammen en harken die je bij Bij Femi vindt, bestaan er natuurlijk nog veel meer hulpmiddelen voor de vachtverzorging.
Rubberen borstel of verzorgingshandschoen
Rubberen borstels en verzorgingshandschoenen worden vooral gebruikt bij korte, gladde vachten. De rubberen nopjes helpen losse haren mee te nemen en masseren tegelijkertijd de huid.
Voor de start van Bij Femi heb ik ervoor gekozen om het assortiment klein en overzichtelijk te houden en me onder andere te richten op harken. Dat betekent niet dat andere soorten borstels niet geschikt kunnen zijn. Ik blijf het assortiment ontwikkelen en kijk in de toekomst opnieuw welke borstels een mooie aanvulling kunnen zijn.
Borstel met haren
Een borstel met haren – ook wel een bristle brush genoemd – helpt vooral om losse haren en vuil aan de oppervlakte te verwijderen en de vacht netjes af te werken. Zo'n borstel kan prettig zijn bij korte en gladdere vachten, maar komt bij een dikke of lange vacht meestal minder diep.
Pinborstel
Een pinborstel heeft langere metalen pinnen die verder uit elkaar staan. Dit type wordt veel gebruikt bij langere vachten om de haren rustig door te borstelen. Bij een dikke ondervacht of klitten kan daarnaast nog een ander hulpmiddel nodig zijn.
🐾 Pawfact: Wist je dat borstelen niet alleen helpt om losse haren en vuil te verwijderen? Tijdens het borstelen help je ook de natuurlijke oliën van de huid door de vacht te verspreiden.
Welke borstel past bij welke vacht?
Nu we weten wat de verschillende hulpmiddelen doen, wordt het een stuk makkelijker om naar de vacht zelf te kijken.
Korte, gladde vacht
Een korte, gladde vacht lijkt misschien lekker makkelijk – en vaak ís hij dat gelukkig ook. Toch kunnen ook kortharige honden en katten behoorlijk wat losse haren verliezen. En die kleine haartjes lijken soms werkelijk óveral terecht te komen.
Bij Bij Femi heb ik ervoor gekozen om voor dit soort vachtverzorging onder andere met een tweezijdig getande hark te werken. Hiermee kun je losse haren rustig uit de vacht verwijderen.
Heeft je dier naast de korte bovenvacht ook een zachtere, wollige ondervacht? Dan kan de hark ook helpen om loszittende haren uit die ondervacht mee te nemen.
Het belangrijkste is dat je niet blijft doorgaan alleen omdat er nog haren meekomen. Borstel rustig, zonder veel druk, en kijk vooral naar wat de vacht op dat moment nodig heeft.
Bij Femi-tip 🤎: Een korte vacht betekent niet automatisch dat er weinig haar te verzorgen valt. Voel eens met je vingers door de vacht: soms zit er onder die korte bovenlaag verrassend veel zachte ondervacht verstopt.
Korte, dikke of pluizige vacht
Niet iedere korte vacht is glad en dun. Sommige honden en katten hebben een korte bovenvacht met daaronder een flinke zachte of wollige ondervacht. Als je met je vingers door zo'n vacht gaat, voelt hij vaak veel voller en dichter aan dan je op het eerste gezicht zou verwachten.
Bij zo'n vacht is het vooral belangrijk dat je niet alleen over de bovenste haren borstelt. Tijdens de rui kunnen er behoorlijk wat losse haren in de ondervacht blijven zitten. Een ondervachthark kan helpen om die losse haren te bereiken en te verwijderen.
Voor het gewone onderhoud kunnen, afhankelijk van de precieze vacht, ook andere borstels worden gebruikt. Een slicker kan bijvoorbeeld helpen bij een vollere vacht en een metalen kam is handig om te controleren of je goed door de vacht heen komt.
Welke combinatie prettig werkt, hangt dus niet alleen af van de haarlengte, maar ook van hoe dicht, zacht en wollig de vacht is.
🐾 Pawfact: De haren in een vacht groeien en vallen niet allemaal tegelijkertijd uit. Iedere haar doorloopt zijn eigen groeicyclus. Daardoor kan je dier het hele jaar door wat haren verliezen, terwijl de hoeveelheid tijdens bepaalde periodes ineens veel groter kan worden.
Halflange vacht
Bij een halflange vacht wordt het vaak wat belangrijker om niet alleen losse haren te verwijderen, maar ook klitten te voorkomen.
Een slickerborstel kan bij veel halflange vachten prettig zijn om losse haren te verwijderen en kleine beginnende klitjes voorzichtig uit te werken. Heeft de vacht ook een flinke ondervacht? Dan kan tijdens de rui een hark helpen om loszittende haren uit die onderlaag te verwijderen.
Een metalen kam is vervolgens een fijne controle. Nadat je hebt geborsteld, kun je daarmee rustig door de vacht gaan. Blijft de kam ergens hangen, dan weet je dat daar waarschijnlijk nog een stukje zit dat extra aandacht nodig heeft.
De ene halflange vacht is vrij luchtig en makkelijk te onderhouden, terwijl de andere heel dicht, wollig of klitgevoelig is. Ook hier bestaat dus niet één borstel die altijd de juiste is.
🐾 Pawfact: Plekken waar veel wrijving ontstaat kunnen sneller klitten. Denk bijvoorbeeld aan de oksels, achter de oren en plekken onder een halsband of tuigje. Juist die kleine verstopte plekjes zijn handig om tijdens het borstelen extra te controleren.
Lange vacht
Bij een lange vacht draait de verzorging niet alleen om losse haren verwijderen, maar vooral ook om voorkomen dat haren in elkaar gaan zitten en klitten vormen.
Een pinborstel of slickerborstel kan worden gebruikt om de vacht rustig en in gedeeltes door te borstelen. Welke van de twee prettiger werkt, hangt af van de structuur en dichtheid van de vacht. Bij een lange vacht met veel ondervacht kan daarnaast een hark nuttig zijn om losse ondervacht te verwijderen.
De metalen kam is bij lange vachten een heel fijne laatste controle. Een vacht kan er aan de buitenkant namelijk prachtig geborsteld uitzien, terwijl er dichter bij de huid nog kleine klitten zitten.
Besteed wat extra aandacht aan plekken waar gemakkelijk klitten ontstaan, zoals achter de oren, bij de oksels, rond de poten en waar een halsband of tuigje langs de vacht beweegt.
🐾 Pawfact: Katten doen natuurlijk zelf al behoorlijk wat aan hun vachtverzorging, maar dat betekent niet dat iedere kat haar hele vacht probleemloos zelf kan onderhouden. Vooral bij langere vachten kunnen klitten ontstaan op plekken waar een kat zelf minder makkelijk bij komt. Ook leeftijd, gewicht en gezondheid kunnen invloed hebben op hoe goed een kat zichzelf kan verzorgen.
Krullende of golvende vacht
Bij een krullende of golvende vacht blijven losse haren vaak makkelijker tussen de andere haren hangen in plaats van direct op de grond te vallen. Daardoor lijkt het soms alsof een dier nauwelijks verhaart, terwijl er ondertussen wél losse haren in de vacht zitten.
Een slickerborstel wordt veel gebruikt bij dit soort vachten. De fijne pinnetjes kunnen helpen om de vacht laag voor laag door te werken en losse haren en kleine klitten voorzichtig te verwijderen.
Daarna is een metalen kam weer een handige controle. Kun je de kam rustig vanaf dichter bij de huid tot aan de haarpunten door de vacht halen zonder dat hij ergens blijft hangen? Dan weet je beter dat je daadwerkelijk door de hele vacht bent gekomen.
Bij krullende vachten is regelmatig bijhouden extra belangrijk. Wacht je totdat er flinke klitten zijn ontstaan, dan wordt het uitborstelen al snel een stuk minder prettig voor je dier.
🐾 Pawfact: Een hond die weinig haren op de bank achterlaat, verhaart niet automatisch helemaal niet. Bij sommige krullende vachten blijven uitgevallen haren juist tussen de krullen hangen totdat je ze tijdens de vachtverzorging verwijdert.
Bij Femi-tip 🤎: Controleer een krullende vacht niet alleen met je ogen. Een krul kan er aan de buitenkant prachtig luchtig uitzien, terwijl er dichter bij de huid toch een klit verstopt zit.
Ruwe of stugge vacht
Een ruwe of stugge vacht voelt heel anders aan dan een zachte of krullende vacht. Bij sommige honden bestaat zo'n vacht uit een stevige bovenvacht met daaronder een zachtere ondervacht.
Voor het gewone onderhoud kan een metalen kam helpen om de vacht te controleren en losse haren mee te nemen. Afhankelijk van hoe vol de vacht is en hoeveel ondervacht aanwezig is, kunnen ook een hark of slicker een rol spelen.
Maar bij een ruwharige vacht is borstelen niet altijd het hele verhaal. Sommige van deze vachten worden geplukt (handstripping). Dat is iets anders dan thuis simpelweg wat extra borstelen.
Twijfel je of de vacht van jouw hond geplukt, geknipt of op een andere manier onderhouden moet worden? Dan kun je het beste advies vragen aan een goede trimmer die ervaring heeft met het vachttype van jouw hond.
🐾 Pawfact: Een ruwharige vacht kan er behoorlijk onverwoestbaar uitzien, maar ook deze vacht heeft een eigen structuur en groeicyclus. De juiste trimtechniek helpt om die typische ruwe structuur te behouden.
Bij Femi-tip 🤎: Weet je niet zeker of jouw hond een echte plukvacht heeft? Vraag het gerust na bij een ervaren hondentrimmer. Zeker bij kruisingen is aan de buitenkant niet altijd meteen duidelijk welke manier van trimmen het beste bij de vacht past.
Klitten en vervilting: wanneer moet je stoppen?
Een klein beginnend klitje is vaak nog rustig uit te werken. Houd de vacht eventueel met je vingers vast tussen de huid en de klit, zodat je tijdens het borstelen minder aan de huid trekt. Werk voorzichtig in kleine stukjes en controleer daarna met een kam of je weer soepel door de vacht komt.
Maar een klit is iets anders dan vervilting. Bij vervilting zitten haren zo stevig in elkaar dat er een dichte laag of plak ontstaat, soms vlak tegen de huid. Daar steeds harder met een slicker, kam of hark doorheen proberen te komen kan pijnlijk zijn en de huid beschadigen.
Ook zelf met een schaar een stevige klit wegknippen is geen goed idee. De huid van honden en katten kan in of tegen de klit worden meegetrokken, waardoor je veel makkelijker in de huid knipt dan je misschien verwacht.
Bij flinke klitten of vervilting kun je daarom beter hulp inschakelen van een professionele trimmer. Ziet de huid er rood, pijnlijk of beschadigd uit of merk je andere huidproblemen op? Overleg dan ook met je dierenarts.
🐾 Pawfact: Onder een vervilte vacht kan de huid behoorlijk verstopt zitten. Irritatie of wondjes zijn daardoor soms pas zichtbaar wanneer de vervilting veilig verwijderd is.
Bij Femi-tip 🤎: Zie een klit niet als iets wat koste wat kost uitgeborsteld móét worden. Het comfort van je hond of kat gaat voor. Soms is stoppen en hulp vragen veel vriendelijker dan nog tien minuten proberen.
Zo maak je borstelen prettig voor je dier
De juiste borstel hebben is één ding, maar hoe je hem gebruikt is minstens zo belangrijk. Zelfs een borstel die goed bij de vacht past, kan onprettig worden als je te hard drukt, aan klitten trekt of te lang doorgaat.
Begin rustig en werk bij een langere of vollere vacht in kleine gedeeltes, zodat je niet alleen over de bovenste laag heen gaat. Met je vrije hand kun je de vacht voorzichtig opzij houden om stukje voor stukje te zien en voelen wat eronder zit.
Let ondertussen goed op je hond of kat. Wegdraaien, naar de borstel happen, met de staart slaan of steeds proberen weg te lopen kan betekenen dat een plek gevoelig is of dat je dier het even genoeg vindt.
Een borstelbeurt hoeft ook helemaal niet in één keer af. Zeker bij een dier dat borstelen nog moet leren, kunnen een paar korte en fijne momenten veel prettiger zijn dan één lange sessie.
En vergeet de borstel zelf niet. Verwijder tussendoor de haren die erin blijven zitten en controleer af en toe of de pinnetjes of tanden nog netjes zijn en geen beschadigde of scherpe stukjes hebben.
🐾 Pawfact: Katten kunnen soms behoorlijk subtiel aangeven dat ze een borstelbeurt genoeg vinden. Een zwiepende staart, oren die naar achteren draaien of een huid die begint te trillen kunnen vroege signalen zijn. Stoppen vóórdat je kat écht geïrriteerd raakt, kan de volgende borstelbeurt een stuk gezelliger houden.
Bij Femi-tip 🤎: Maak van borstelen geen wedstrijd om de hele vacht in één keer af te krijgen. Vandaag de ene helft en morgen de andere helft is óók vachtverzorging. Zeker als jouw dier daar veel gelukkiger van wordt.
Even kort op een rij
Kort en glad: Hark; eventueel rubberen borstel of verzorgingshandschoen.
Kort en dik/pluizig: Hark voor losse (onder)vacht; eventueel slicker; metalen kam ter controle.
Halflang: Slicker of pinborstel; metalen kam; bij ondervacht eventueel een hark.
Lang: Pinborstel of slicker; metalen kam; bij veel ondervacht eventueel een hark.
Krullend of golvend: Slicker; metalen kam ter controle.
Ruw of stug: Afhankelijk van de vacht bijvoorbeeld kam, slicker of hark.
Sommige vachten hebben daarnaast professionele plukverzorging nodig.
Zie dit vooral als een startpunt en niet als een harde regel. Twee honden of katten met ongeveer dezelfde haarlengte kunnen alsnog een heel andere vacht hebben. Kijk daarom ook naar de dikte, structuur, eventuele ondervacht, klitgevoeligheid én naar wat je met het borstelen wilt bereiken.
Twijfel je nog?
En kom je er na dit hele verhaal nog steeds niet helemaal uit? Geen probleem. Soms is een vacht nu eenmaal lastig in een hokje te stoppen — en zeker bij kruisingen kan er van alles door elkaar heen groeien.
Stuur me gerust een foto of filmpje van de vacht en vertel me iets over jouw hond of kat en waar je tegenaan loopt. Dan kijk ik persoonlijk met je mee naar welk hulpmiddel passend kan zijn.
En als ik denk dat je iets nodig hebt wat Bij Femi niet verkoopt, dan zeg ik dat natuurlijk ook gewoon.
Want uiteindelijk gaat het niet om hoeveel borstels er in je kast liggen, maar om een verzorgde vacht én een hond of kat die zich daar prettig bij voelt. 🐾🤎
Bronnen
VCA Animal Hospitals – Grooming and Coat Care for Your Dog https://vcahospitals.com/know-your-pet/grooming-and-coat-care-for-your-dog
VCA Animal Hospitals – Grooming and Coat Care for Your Cat https://vcahospitals.com/know-your-pet/grooming-and-coat-care-for-your-cat
American Kennel Club – How to Choose the Right Dog Brushes https://www.akc.org/expert-advice/health/types-dog-brushes-shedding/
American Kennel Club – Dog Grooming at Home https://www.akc.org/expert-advice/health/how-to-groom-a-dog/
American Kennel Club – Do Dogs Have Hair or Fur? https://www.akc.org/expert-advice/health/dogs-hair-fur-grooming/
American Kennel Club – Double-Coated Dog Breeds https://www.akc.org/expert-advice/dog-breeds/double-coated-dog-breeds/
American Kennel Club – Wire-Coat Care / Hand Stripping https://www.akc.org/expert-advice/health/wired-coat-care-stripping/
Opmerkingen